Ontgoogelen in de praktijk: wat werkte en wat niet

Posted On 7 October 2026

De aanleiding

Het begon met iets praktisch. Een van mijn zoons had een nieuwe telefoon nodig. In plaats van opnieuw vanzelfsprekend voor hetzelfde merk te kiezen, greep ik het moment aan om iets uit te proberen waar ik al langer over nadacht. Ik kocht een Fairphone en stapte over naar Android, in een variant zonder de gebruikelijke diensten van Google erop.

Waarom een Fairphone? De repareerbaarheid en de manier waarop het bedrijf zijn keten probeert te verduurzamen, gaven de doorslag. Ik wil bewuster kiezen voor groenere, Europese en eerlijkere opties, in plaats van uit gewoonte Amerikaanse spullen te kopen. Een Fairphone is bij aanschaf al een duurzamer en eerlijker product, en het is een voorbeeld van hoe je een hele keten duurzamer en rechtvaardiger kunt inrichten. Verhalen van kennissen die er al mee werkten, gaven me het laatste zetje. De grote vraag die ik wilde beantwoorden: kun je hiermee echt losser komen van de grote techbedrijven?

De reis per onderdeel

Navigatie

Dit was mijn grootste zorg vooraf, en mijn mooiste verrassing achteraf. Navigeren op het scherm van de auto leek iets wat niet zou werken op zo’n toestel. Toch lukte het, met kaarten die op vrij beschikbaar kaartmateriaal zijn gebaseerd. Ik rijd nu met open navigatie van CoMaps op het autoscherm. Voor dagelijkse ritten merk ik geen verschil met mijn vorige iPhone.

Bankieren

Ook spannend, want bankapps zijn streng. Mijn bankapp werkte gewoon, inloggen en betalen inbegrepen. Dat gaf meteen vertrouwen, want als het bankieren was gestrand, had de hele overstap veel minder zin gehad.

Berichten en historie

Ik gebruik Signal (een berichtenapp) waarbij ik mijn volledige gespreksgeschiedenis wilde behouden. Dankzij een nieuwe back-upfunctie kon ik mijn historie meenemen naar het nieuwe toestel, ook al stapte ik over naar een ander besturingssysteem.

Agenda en contacten

Hier koos ik ervoor om niet langer op een cloud van een grote aanbieder te leunen, maar om mijn agenda en contacten via mijn eigen oplossing te laten lopen. Dat werkt nu prettig en synchroniseert netjes tussen mijn apparaten. Eerlijk is eerlijk: dit kostte de meeste stappen. Iets wat simpel zou moeten zijn, vroeg toch het nodige geduld.

Het moment dat het kantelde

Er was een punt waarop ik dacht: dit gaat echt lukken. Dat was toen de basis stond en mijn belangrijkste apps draaiden. Navigatie op het autoscherm, het besturingssysteem zelf, en vooral mijn agenda, contacten, e-mail, berichten, Signal en Mastodon. Zodra die dagelijkse dingen gewoon werkten, voelde de overstap niet langer als een gok maar als een feit.

Dat gevoel was extra goed omdat een collega me vooraf had gezegd dat het me niet zou lukken om los te komen van big tech. Ik snapte zijn scepsis, want het klinkt als veel gedoe. Des te mooier dat het voor de belangerijkste apps wel lukte.

Waar het ophield, en wat ik onderschatte

Niet alles ging goed, en ik wil daar eerlijk over zijn. Ik had me vooraf niet goed in alle nadelen verdiept, dus een paar dingen overvielen me. Contactloos betalen met de telefoon werkte niet meer. Nu heb ik wel een mogelijkheid gevonden om met mijn Garmin horloge contactloos betalen aan te zetten, maar dan zit ik weer vast aan hun diensten (wil ik dat?). Een taalapp gaf zijn spreekoefeningen niet. Een sportapp wil nog steeds niet inloggen. Met die laatste twee worstel ik op dit moment nog. Daarnaast is het voor mij onduidelijk hoe de verschillende app stores, beveiliging en toestemmingen van Google Services met elkaar samenhangen.

De reden waarom deze app niet werken is telkens dezelfde. Deze diensten leunen op een controle die een standaardtoestel verwacht, en daar valt niet omheen te werken. Ja, ik ben iets tegengekomen met microG, wat een aantal checks in apps voor toestemming of aanwezige Google Services kan omzeilen of naapen.

Waar het kon, koos ik een praktisch alternatief. Betalen doe ik weer met de pas, en de taalapp gebruik ik via de website. Voor de rest geldt: niet elke grens is op te lossen, en dat hoort bij een eerlijk verhaal. Toch zou ik liever zien dat telefoons niet standaard allerlei checks voor Google vereisen. Waarom moet dat soort checks plaaysvinden en waarom dient dat door een Amerikaanse tech boer gedaan te worden? Kan dat niet onafhankelijker of zonder deze checks, maar wel op een veilige manier?

De reactie thuis

Mijn gezin vond het leuk dat het kan, maar merkte ook meteen het ongemak. We moeten nu op een andere manier onze agenda’s op elkaar afstemmen. De apparaten van mijn gezinsleden moet ik nog overzetten naar mijn eigen oplossing, en zodra dat gebeurd is, kunnen we elkaar weer uitnodigen en elkaars agenda inzien. Zo’n overstap raakt dus niet alleen jezelf, maar ook de mensen om je heen. Dat is iets om vooraf te bespreken.

Twee werkwijzen die zich uitbetaalden

Als ik de hele overstap tot twee lessen mag samenvatten, zijn het deze:

De eerste is: eerst zorgen dat iets werkt, daarna pas aanscherpen. Ik wilde aanvankelijk alles in een keer perfect hebben, maar dat liep vast. Zodra ik eerst de basis liet draaien en daarna stap voor stap strenger afstelde, ging het veel beter.

De tweede is: bij twijfel controleren via een tweede kanaal. Als iets niet deed wat ik verwachtte, zocht ik een onafhankelijke bevestiging in plaats van te blijven gokken. Dat scheelde veel zoekwerk en voorkwam verkeerde conclusies.

De eindbalans

Het dagelijks leven ging grotendeels gewoon door. Navigeren, bankieren, berichten, agenda en contacten: allemaal werkend. De uitzonderingen waren hardnekkig, maar meestal op te lossen met een alternatief of bijvoorbeeld een fysieke betaalkaart. Zou ik het iedereen zomaar aanraden om over te stappen naar een ontgooglede FairPhone? Ja en nee. Ja, want het is de beste stap die voor jezelf en omgeving op het gebied van eerlijkheid, duurzaamheid en onafhankelijkheid kan doen. En nee, want je moet bereid zijn een paar gewoontes aan te passen en wat geduld mee te nemen, en je omgeving gaat mee in die keuze. Maar is het mogelijk om prettig te leven met een toestel dat losser staat van de grote techbedrijven? Voor mij duidelijk wel, en dat vind ik een hoopvolle uitkomst.

Meer lezen

• Fairphone: het toestel, gericht op repareerbaarheid en duurzaamheid.
• /e/OS (e Foundation): het gedegoogelde besturingssysteem.
• OpenStreetMap: de vrije, door vrijwilligers gemaakte kaartdata achter mijn navigatie.
• CoMaps: de privacyvriendelijke navigatie-app op die kaarten, ook offline. Hiervoor had ik Android Auto nodig vanuit de Aurora app store.
• Signal: de berichtenapp met een eigen back-up om je historie mee te nemen.

Lees hier het vervolg: https://www.hylkerozema.nl/2026/10/07/ontgoogeld-navigeren-in-de-auto/